جدول شماره 1: مولفه های موثر بر رضایت شغلی کارکنان

ردیف

مولفه

عناصر کلیدی موثر در رضایت شغلی

 

1

 

شغل

معنی داری شغل ، استقلال در کار ، دادن باز خورد در کار ، چالش انگیز بودن کار ، مطالبات شغلی ، فرصت برای کنترل ، استفاده از مهارت ، تنوع فعالیت ها ، فرصت برای تماس بین فردی

 

2

 

حقوق و دستمزد

مقایسه حقوق خود با دیگران ، انصاف و عدالت در پرداخت حقوق و مزایا ، تغییر منطقی در حقوق ، رابطه حقوق و عملکرد

 

3

 

 

جنبه های اجتماعی کار

( رابطه با همکاران )

روابط خوب ، صحبت رو در رو ، تشکیل گروه های کوچک دوستی ، بازی و شوخی های سبک ، حمایت اجتماعی ، تشویق و تمجید در محل کار ، مراعات و رسیدگی به مسائل

 

4

 

 

فرصت برای ارتقاء

وجود کارراهه شغلی ، شایسته سالاری ، عدالت و انصاف در ارتقاء ، رعایت شرایط احراز در ارتقاء ، وجود انگیزه ارتقاء ، ارزیابی عملکرد

 

5

 

کیفیت سرپرستی

رهبری ، حمایت گری ، برنامه ریزی عملکرد ، تعیین حدود انتظارات ، رسیدگی به مسائل کاری ، تشویق به موقع و قدردانی از کار ، مرجعیت

 

نقش تفاوت های فردی در رضایت شغلی

به طور کلی تفاوت های فردی در میزان رضایت شغلی تاثیر دارد که در زیر به بعضی از مولفه های فردی و نقش آن در رضایت شغلی اشاره می شود

سن و رضایت شغلی

معلوم شده است که رضایت شغلی با افزایش سن بیشتر می شود با کنترل 80متغیر سن کمترین رضایت معادل 36 سال بوده است (کلارک و همکاران ،1996) . دلیل رضایت شغلی با افزایش سن تاحدودی این است که کارگران مسن تر مشاغل مهمتری دارن ، پول بیشتری می گیرن ، پاداش درونی دارن و تعهد استخدام بیشتری دارن .

همچنین ممکن است دارای انتظارات کمتری باشند یا با موقعیت کاری خود سازگاری و انطباق بیشتری حاصل کرده باشند . ( بیروی و همکاران ،1995) .

شخصیت و رضایت شغلی

استا و راس (1985) دریافتن که زمانی که افراد مشاغل خود را تغییر می دهند رضایت شخصی آنان کمی تغییر می کند . آروی و همکاران ((1994) ، 2200جفت دو قلو را مورد مطالعه قرار دادند و دریافتن که 30% تغییر پذیری در رضایت شغلی را  می توان به واسطه ای عوامل ژنتیک تبین کرد .

عاطفه مثبت بطور کلی با درونگرایی و عاطفه منفی با نوروتیزم ( روان نژندی ) رابطه دارد . رضایت شغلی برای کسانی که در سایکوتیزم یا نوروتیزم نمره بالا میگیرند . خصوصا کسانی که مشاغل فشار آور دارند کمتر است . لازم است سطح برونگرایی با ماهیت شغلی تناسب داشته باشد ( فارنهام ،1997) .

کنترل شخصی از خصوصیات مطلوب مشاغل است . افرادی که به عنوان یک صفت شخصیتی از لحاظ کنترل درونی در سطح بالای قرار دارند ، رضایت شغلی بیشتری دارند . در این رابطه در مقیاس جایگاه مهارکار طراحی شده توسط اسپکتور (1997) قوی تر است .

 تاثیر عاطفه منفی بر روی کنترل تعدیل می شود ( مویل ، 1995) . قدرت نیاز به رشد با پیدا کردن رضایت شغلی  چالش انگیز تحت تاثیر قرار می گیرد ( لوهر و همکاران 1985) .

فارنهام و الکافر ، 1984 دریافتن که اگر نیم رخ نیاز های فرد با نیم رخ پاداش های ارائه شده توسط شغل منطبق باشد ، رضایت شغلی بیشتر می شود . مثال دیگر این است که اگر توانایی های افراد با نیاز های شغل آنان انطباق داشته باشد و اگر نیاز آنها به معاشرت با وضع فعلی آنان منطبق باشد ، بیشتر از مشغال خود لذت خواهند برد .

جنسیت و رضایت شغلی

در بسیاری از مطالعات انجام شده در آمریکا تفاوتی در رضایت شغلی مردان و زنان یافت نشده است اما در یک مطالعه بزرگ در بریتانیا  معلوم شده است که زنان در مقایسه با مردان رضایت بیشتری دارند ( کلارک 1996) .

انتظار می رود که کارگران رضایت شغلی بیشتری داشته باشند زیرا ، زیرا به طور متوسط در مقایسه با زنان شغل بهتری دارند و از حقوق و پایگاه شغلی بالاتری برخوردارند ، این تبین نیز امکان پذیر است که زنان انتظارات مختلفی از کار دارند ، مثلا ممکن است حقوق کمتر قبول کنند و از جنبه های مختلف کار راضی باشند . ( موتاز 1986 ) دریافت که کنترل شخصی برای مردان مهم است اما حمایت از سوی سرپرستان برای زنان مهمتر است 0 ( همان منبع ص 96) .

آثار و نتایج رضایت شغلی در سازمان

به طور کلی آثار رضایت شغلی در 4بعد عملکرد ، رفتار شهروند سازمانی ، غیبت و ترک کار به شرح زیر مورد برسی قرار می گیرد :

نقش رضایت شغلی در عملکرد

آیا کارگران خوشحال و شاد با جدیت بیشتری کار می کنند ؟ وسیعأ تصور بر این بوده است که بله اینطور است و بسیاری این قضیه را برسی کرده اند اما یک فرا تحلیل از 217مطالعه ضریب همبستگی فقط 17/0 را نشان داده است ( لافالدانو وموچینسکی ، 1985) .

برخی مطالعات همبستگی قوی تری برای کارگران در سطوح مهارت بالاتر مثل مدیران و متخصصین ( r=0/31 در مقابل r=0/15  برای دیگران ) دریافتن ( پتی و همکاران ، 1984)

برخی شواهد حاکی از آن است که اگر واحد مقایسه 1 واحد سازمانی باشد ، این رابطه قوی تر خواهد بود ، زیرا تاثیرات رضایت شغلی بر روی رفتار شهروندی نشان داده خواهد شد ( چئونگ ، 1997) اگر بین رضایت شغلی و عملکرد یک همبستگی وجود داشته باشد کدامیک از آنها علت دیگری دارد ؟ یکی از جهن های که نشان دادخ شده است از عملکرد به سوی رضایت است که در نتیجه پاداش های دریافت شده در قبال عملکرد خوب تبیین شده است .

 

نقش رضایت شغلی در رفتار شهروند سازمانی

شاید رضایت شغلی تاثیر دیگری بر روی میزان کمک و سودمندی افراد در کارشان داشته باشد این را می توان به از                        << خود گذشتگی >> یعنی کمک به دیگران و دادن پیشنهاد و << اجابت >> یا انجام دادن کارهای مورد نیاز بدونه ثبت شدن آن نظیر وظیفه شناسی در وقت و عدم اتلاف وقت تقسیم کرد .

مطالعات مربوط به رضایت شغلی همبستگی خیلی مشابهی با هر دو جنبه از رفتار شهروند سازمانی به عنوان مقیاس عملکرد داشته اند . ( r=0/25) ( اسپکتور ، 1997) ، که جهت علت در هر دو طرف و دو جانبه است ( بیتمن و آرگان ،1983) .

نقش رضایت شغلی در غیبت

در این زمینه مطالعات زیادی انجام و همبستگی های کمی بین غیبت و رضایت شغلی پیدا شده است ، اسکات وتیلور (1985) در یک فرا تحلیل از 114 مطالعه ضریب همبستگی 15/0- را گزارش کرده اند .

این رابطه ضعیف ممکن است تا حدی ناشی از این باشد که غیبت بسیار اریب دار و نامتوازن است و عمدتأ ناشی از اقلیت کوچک کارکنان بوده و علل مهمتر دیگری بجز رضایت شغلی ، مثل مسائل خانوادگی دارد . وقتی کسی غیبت می کند به این علت است که در جای که برای او مهمتر است حاضر است . میزان غیبت همچنین تا حد زیادی به هنجارهای گروه یا سازمان بستگی دارد ( اسپکتور 1997) .

نقش رضایت شغلی در ترک شغل

رضایت شغلی این موضوع را که آیا کارگران سازمان را ترک خواهند کرد یا نه متاثر میسازد . همان گونه که در مطالعات پیش بینی کننده نشان داده شده است ، رضایت شغلی را تا یک سال بع پیش بینی می کند . متوسط همبستگی رضایت شغلی با ترک شغل حدود 33/0است اما هنگامی ک بیکاری در سطح پایین باشد این همبستگی بیشتر می شود ( 51/0) و هنگامی که مشاغل زیاد دیگری وجود داشته باشد ههمبستگی برابر با 23% است . ( کارستن و اسپکتور 1987) .

رابطه علی از سوی رضایت شغلی کم به سوی شکل گیری قصد ترک و جستجوی مشاغل دیگر و نهایتأ ترک شغل است . رضایت شغلی به عنوان پیش بینی کننده ترک شغل کارگران به اندازه حقوق و دستمزد قوی است ( همان منبع ص97) .

اندازه گیری رضایت شغلی

برای اندازگیری رضایت شغلی می توان از ابزار شماره 1 تحت عنوان شاخص رضایت شغلی  (Index Job Satisfactio ) I,J,S استفاده نمود IJS به منظور اندازگیری  احساس شما راجع به شغل یا محل کارکنان طراحی شده . مقیاس مذکور یک آزمون نیست بنابراین جواب صحیح یا غلط ندارد ( اینترنت ) و با قرار دادن یک عدد در کنار هریک از مولفه ها و جملات  وضعیت واقعی را به طور دقیق مشخص   می نماید .

نتایج این آزمون شخصیت شما را در موارد زیر نشان می‌دهد:

...

هوش درون فردی

...

هوش بین فردی

...

توان سازگاری

...

کنترل استرس

...

خلق عمومی

مشخصات تست: